TWOJE ZDROWIE.
Hormony tarczycy współdziałają z innymi hormonami, głównie płciowymi1. Prawidłowa czynność gruczołu tarczowego lub adekwatne leczenie substytucyjne są niezbędne z punktu widzenia owulacji, implantacji komórki jajowej i utrzymania zdrowej ciąży1.
Niepłodność mogą powodować różne czynniki, do których zalicza się również suboptymalną czynność tarczycy, szczególnie jeśli choroba tarczycy występuje rodzinnie1. Jeśli zatem zastosowano właściwe leczenie, a tarczyca jest jedyną przyczyną niepłodności, problemy te powinny ustąpić1.
Hormony tarczycy współdziałają z innymi hormonami, głównie płciowymi1. Ich odpowiednie stężenie jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania jąder u mężczyzn i jajników u kobiet i ma istotny wpływ na zachowanie płodoności1. Nadmierna (nadczynność) lub niedostateczna (niedoczynność) ilość hormonów tarczycy może niekorzystnie wpływać na płodność mężczyzny i kobiety1. Prawidłowa praca tarczycy ma znaczenie nie tylko dla zdrowia przyszłych rodziców, ale również dla rozwoju dziecka2. Nieprawidłowe stężenia hormonów tarczycy mogą zwiększać ryzyko poronienia, porodu przedwczesnego oraz innych powikłań ciąży. Mogą także wpływać na rozwój mózgu płodu2. Niepłodność męska jest odpowiedzialna za jedną trzecią przypadków niemożności zajścia w ciążę w parze, podczas gdy jedna trzecia przypadków dotyczy kobiet. W pozostałych przypadkach występują problemy dotyczące zarówno mężczyzny jak i kobiety lub też przyczyna jest niemożliwa do określenia3.
Jeśli kobieta przez ponad rok bezskutecznie stara się zajść w ciążę, warto skonsultować się z lekarzem i sprawdzić stężenie hormonów tarczycy jeszcze przed rozpoczęciem innych procedur medycznych3. Ponadto jeśli tarczyca jest przyczyną niepłodności, osiągnięcie ich wyrównanie może pomóc w zajściu w ciążę oraz zmniejszyć ryzyko powikłań zdrowotnyc1.
W pierwszej kolejności należy wykonać proste badanie krwi, które pozwala ocenić stężenie hormonów (tyroksyna i trijodotyronina) wydzielanych przez tarczycę4. Na podstawie wyników badania lekarz może szybko ocenić, czy tarczyca pracuje prawidłowo, czy też występuje jej niedoczynność lub nadczynność.
Czynność tarczycy należy sprawdzić u:
Obecnie wiadomo, że hormony tarczycy odgrywają ważną rolę także w płodności mężczyzn. Wpływają m.in. na proces produkcji plemników1.
Dobra wiadomość jest taka, że wyrównanie zaburzeń pracy tarczycy może pomóc w poprawie płodności i zwiększyć szanse na poczęcie dziecka1.
Stan,w którym tarczyca produkuje i wydziela zbyt dużą ilość hormonów do krwi4. Przyczyn nadczynności tarczycy u mężczyzn może być wiele, w tym choroba Gravesa i Basedowa, przedawkowanie preparatów zawierających hormony tarczycy podawanych z powodu niedoczynności oraz obecność guzków lub zapalenia tarczycy4. Z powodu przyspieszenia metabolizmu nadczynność tarczycy może powodować różnorodne objawy, które czasem są mylone ze stresem lub nadmierną nerwowością4.
Jeśli masz problemy z płodnością i zauważasz u siebie niektóre objawy nadczynności tarczycy (nie muszą występować wszystkie), warto porozmawiać z lekarzem o możliwości występowania zaburzeń pracy tarczycy. Szczególnie warto zwrócić na to uwagę, jeśli choroby tarczycy występowały w Twojej rodzinie4.
Jeśli tarczyca nie wytwarza wystarczającej ilości hormonów, taki stan nazywamy niedoczynnością5. Do najczęstszych przyczyn niedoczynności tarczycy należą niedobór jodu, a w regionach, w których niedobór jodu występuje rzadko zapalenie tarczycy typu Hashimoto. Jest to choroba autoimmunologiczna, która stopniowo niszczy gruczoł tarczowy5. U osób z niedoczynnością tarczycy obserwuje się spowolnienie metabolizmu. Słaba czynność tarczycy jest często związana z obniżeniem libido i zaburzeniami erekcji. Ponadto niekorzystnie wpływa na produkcję i budowę plemników — co może prowadzić do rozwoju niepłodności1.
Jeśli masz problemy z płodnością i stwierdzasz u siebie niektóre objawy niedoczynności tarczycy, porozmawiaj o tym z lekarzem.
Hormony tarczycy współdziałają z żeńskimi hormonami płciowymi, estrogenem i progesteronem, co pozwala utrzymać prawidłową czynność jajników i zapewnić dojrzewanie komórki jajowej (oocytu)1. Jeśli tarczyca produkuje zbyt dużo (nadczynność) lub zbyt mało (niedoczynność) hormonów, równowaga hormonów płciowych może być zaburzona1. W efekcie mogą pojawić się problemy z płodnością, takie jak zaburzenia owulacji, nieregularne miesiączki czy zmniejszona szansa na zajście w ciąż1. W związku z tym, że choroby tarczycy są częstymi zaburzeniami endokrynologicznymi obserwowanymi u kobiet w wieku rozrodczym, w przypadku problemów z zajściem w ciążę należy w pierwszej kolejności sprawdzić czynność tarczycy, zwłaszcza u kobiet, u których przypadki tego typu schorzeń występują rodzinnie4.
Nadczynność tarczycy występuje około 10 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn6 i może utrudniać zarówno zajście w ciążę, jak i jej utrzymanie1. Jeśli tarczyca wydziela zbyt dużo hormonów do krwiobiegu, taki stan nazywa się nadczynnością4. Najczęstszą przyczyną nadczynności tarczycy u kobiet jest autoimmunologiczna choroba Gravesa i Basedowa— choroba autoimmunologiczna, w której przeciwciała pobudzają tarczycę do nadmiernej produkcji hormonów4. Niezdrowa utrata masy ciała również może zmniejszać szanse na zajście w ciążę3.
Jeśli przyczyną problemów z płodnością jest nadczynność tarczycy, odpowiednie leczenie i wyrównanie stężenia hormonów (w tym TSH) często pozwala przywrócić płodność1. Kobiety z prawidłowym stężeniem TSH i utrzymującymi się problemami z zajściem w ciążę powinny skonsultować się z endokrynologiem specjalizującym się w zaburzeniach płodności.
Kobiety, u których w rodzinie występowały choroby tarczycy lub inne choroby autoimmunologiczne, mają zwiększone ryzyko rozwoju niedoczynności tarczycy7.
Gdy tarczyca produkuje zbyt mało hormonów, organizm reaguje wzrostem stężenia TSH, aby pobudzić ją do pracy. Podwyższone stężenie TSH obserwuje się u około 5% kobiet w ciąży8.
U kobiet z niedoczynnością tarczycy mogą występować zaburzenia miesiączkowania, takie jak rzadkie, skąpe lub nieregularne krwawienia, a także ich całkowity brak. Często są one związane z problemami z owulacją1. Częstość występowania autoimmunologicznej choroby tarczycy jest większa u kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS, polycystic ovarian syndrome), tj. zaburzeniem hormonalno‑metabolicznym, które może wpływać na płodność oraz przebieg ciąży10.
U osób z niedoczynnością tarczycy dochodzi do zmniejszonej produkcji hormonów przez gruczoł tarczowy7. W takiej sytuacji stosuje się leczenie polegające na codziennym przyjmowaniu hormonów tarczycy – raz na dobę7. Odpowiednio dobrana terapia może pomóc uregulować cykl miesiączkowy u kobiet oraz poprawić jakość nasienia i funkcje seksualne u mężczyzn, co może korzystnie wpływać na płodność1.
U osób z nadczynnością tarczycy leczenie dostosowuje się do przyczyny zaburzenia (leczenie farmakologiczne, radiojod lub zabieg operacyjny)11. U kobiet zastosowanie leczenia radiojodem przed planowaną ciążą zazwyczaj eliminuje konieczność stosowania leków przeciwtarczycowych. Po leczeniu radiojodem kobieta powinna odczekać 4–6 miesięcy przed próbą zajścia w ciążę12. Mężczyźni leczeni radiojodem powinni odczekać 3–4 miesiące przed próbą zapłodnienia partnerki12.
Uwaga: Kobiety z prawidłową czynnością tarczycy lub wyrównanym stężeniem TSH dzięki leczeniu, które mimo to mają trudności z zajściem w ciążę, powinny skonsultować się ze specjalistą leczenia niepłodności w celu ustalenia dalszego postępowania.
